Πολεμικό μουσείο στις Μενετές Καρπάθου;

Πολεμικό μουσείο στις Μενετές Καρπάθου;

 

γράφει ο Μανώλης Δημελλάς

φωτογραφία Δημήτρης Σπανός

 

Αν κάτι χόρτασα φέτος να ακούω, είναι οι πολλαπλές αναφορές στην Επανάσταση της Καρπάθου!

Η 75η  επέτειος από το Επαναστατικό-Απελευθερωτικό κίνημα της Καρπάθου ήταν μέχρι σήμερα η πιο ενωτική, πολύ μακριά από τις όποιες ανιστόρητες έριδες των προηγουμένων ετών.

Τιμήθηκαν άνθρωποι και έγιναν αναφορές σε γεγονότα που ήταν πιο γνωστά σε εκείνους που ασχολούνται συστηματικότερα με την τοπική ιστορία.  Είναι αλήθεια ότι υπάρχει αρκετός δρόμος για να μάθουμε ακόμη περισσότερες λεπτομέρειες και να φανερωθούν άγνωστα στοιχεία για πατριώτες της Καρπάθου.

Ωστόσο υπάρχει κάτι που ξεχώρισα από όλες τις παρουσιάσεις κι αυτό ήταν η τελευταία πρόταση του σημερινού υπουργού Επικρατείας του συντοπίτη Γιώργου Γεραπετρίτη. Εκείνος λοιπόν τόνισε την ανάγκη να περάσουμε την δική μας λαμπρή τοπική ιστορία στη συλλογική μνήμη όλης της χώρας μας.

Πράγματι είναι μια κρίσιμη στιγμή να κρατηθούν ζωντανές οι στιγμές που αφορούν τη σύγχρονη ιστορία του νησιού, έτσι ώστε οι γενιές που ακολουθούν να τις αγγίζουν χωρίς δυσκολία και να πάρουν κάτι από το θάρρος των προγόνων τους.

Σε αυτό τον τομέα αρκετοί ήταν εκείνοι που ερεύνησαν και δούλεψαν γραπτά κείμενα, που πάλεψαν με την ιστορική αλήθεια και αφήνουν ξεχωριστή κληρονομιά σε όλους μας.

Ο Μιχαηλίδης Νουάρος, ο δάσκαλος Ιωάννης Οθείτης, ο Ντίνος Παζαρζής,  ο Πρωτοψάλτης, ο γιατρός Γεωργίου και τόσοι άλλοι. Ακόμη δεν πρέπει να λησμονήσουμε τον δάσκαλο Χαροκόπο, για τα γεγονότα του Μεσοχωρίου,  τον αεικίνητο καθηγητή Μηνά Αλεξιάδη, αλλά και τον Μανώλη Κασσώτη, που μας έχει παραδώσει μια θαυμάσια και εξαιρετικά εμπεριστατωμένη δουλειά πάνω στα γεγονότα του 2ου Παγκοσμίου Πολέμου και την Κάρπαθο.

Ειδικότερα για τη Επανάσταση της 5ης Οκτωβρίου 1944  θα μπορούσαμε άνετα να χαρακτηρίσουμε «Ευαγγέλιο», την εργασία 900 σελίδων του Ντίνου Μελά, που μέσα σε αυτήν περιλαμβάνεται το σύνολο των έργων άλλων μαρτύρων της ιστορίας, καθώς επίσης και πρωτότυπα σπάνια στοιχεία, από τις ημέρες των Επαναστατών.

Τα ιστορικά βιβλία και η καταγραφή είναι ένα σημαντικό κομμάτι ωστόσο από τα γραπτά απουσιάζει η μετάδοση της βιωματικής εμπειρίας και η αμεσότητα που έχουν τα στοιχεία της εποχής όταν αυτά είναι εκτεθειμένα. Αυτόν τον τομέα θα μπορούσε να καλύψει η δημιουργία Πολεμικού Μουσείου στις Μενετές Καρπάθου.

Δεν πρόκειται για μια καινούρια σκέψη, ο πρώτος που έκανε αναφορά για την δημιουργία ενός ιστορικού χώρου στις Μενετές ήταν ο αείμνηστος Ντίνος Μελάς.

Από τότε πέρασαν αρκετά χρόνια, ξαναέγιναν προτάσεις, υπήρξε κινητικότητα χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα.

Σήμερα είναι η στιγμή να προχωρήσουμε μπροστά με την στήριξη του Δήμου Καρπάθου, που πρέπει να αναλάβει τις ευθύνες του για την ανάδειξη τις σπουδαίας τοπικής ιστορίας και των αγωνιστών της.

Ένα τοπικό μουσείο δεν χρειάζεται τις μεγάλες συλλογές για να ξεκινήσει, χρειάζεται τη γνώση των παλαιότερων, τις μνήμες και τα έθιμα, στοιχεία από την  καθημερινότητα, κυρίως να δοθεί η δυνατότητα για έκφραση και προβολή όλων των απόψεων, χωρίς στερεότυπα και κυρίως μακριά από τις όποιες προσωπικές-οικογενειακές προβολές.

Με κέντρο την Επανάσταση της  5ης Οκτώβρη 1944, στο μουσείο θα πρέπει να δοθεί χώρος για τους Καρπάθιους αγωνιστές του Συντάγματος Δωδεκανησίων, αλλά και σε όσους συμμετείχαν ενεργά στους απελευθερωτικούς αγώνες της εποχής.  

Παράλληλα και με κέντρο το Πολεμικό Μουσείο θα αναπτυχθούν τα υπόλοιπα επισκέψιμα σημεία των Μενετών. Το υπάρχον λαογραφικό Μουσείο, ο κεντρικός ναός της κοιμήσεως της Θεοτόκου, ο Ανδριάντας, ακόμη και θέσεις που μέχρι σήμερα δεν έχουν αξιοποιηθεί, όπως οι γαλαρίες και τα στρατιωτικά φυλάκια των Ιταλών, που γνωρίζουν τη φθορά του χρόνου κι όμως πρέπει να τα γλυτώσουμε από την καταστροφή.

Ακόμη και σήμερα ξεθάβονται αντικείμενα από εκείνη την ιστορική περίοδο, υπάρχουν ένα σωρό μικρές και μεγάλες μνήμες που μαρτυρούν την τραγωδία του πολέμου, όλα αυτά πρέπει να βρουν έναν μόνιμο χώρο στις Μενετές και σε συνεργασία με τους τοπικούς συλλόγους (Πολιτιστικό-Αθλητικό- Εκκλησιαστκή Επιτροπή, καθώς και τον ενεργότατο σύλλογο των αποδήμων Μενετιατών στην Αττική) να γεννηθεί το Πολεμικό Μουσείο Μενετών Καρπάθου.