Ο δάσκαλος Μανώλης Κρητικός

Ο δάσκαλος Μανώλης Κρητικός

γράφει ο Μανώλης Δημελλάς

Πόσες φορές θα ήθελες να είναι φίλοι σου κάποιοι που δεν έτυχε ή, ακόμη χειρότερα, καθυστέρησες να τους γνωρίσεις, ενώ θα έπρεπε να έχεις χασομερήσει λίγο παραπάνω, μόνο και μόνο για να σταθείς, να κρυφτείς, σε μια γωνιά, έτσι για να νιώθεις την ανάσα τους!

Ακριβώς τέτοια περίπτωση είναι του δασκάλου Κρητικού, που ήταν ένα εκρηκτικό μείγμα, από Σποϊτισσα μάνα και Ολυμπίτη πατέρα, όμως όταν έλεγε το επίθετο, ο δάσκαλος φρόντιζε να τονίσει πως δεν ήταν καθαρός Καρπάθιος και μιλούσε για το κρητικό αίμα που έτρεχε στις φλέβες του. Όπως ο ίδιος έλεγε, κάποιος προπάππους του, με το επώνυμο Μαυράκης, είχε κάνει ένα φονικό, για να σωθεί λοιπόν πήρε το νοματιό του κι έτσι βρέθηκε μια για πάντα στην Κάρπαθο!

Άνθρωπος ολοκληρωμένος ο δάσκαλος Μανώλης, ήξερε να τοποθετεί τόσο τις λέξεις, όσο και την ιστορία στην αληθινή σειρά τους κι όταν μιλούσε για τα χρόνια των σπουδών στην παιδαγωγική ακαδημία της Ρόδου, αλλά και για το πτυχίο από την Ιταλία σε ψυχολογία και παιδαγωγικά, δεν ξέχναγε και τις άλλες τέχνες του, θύμιζε ότι ήταν και άριστος βυρσοδέψης, αφού είχε δουλέψει για χρόνια την επεξεργασία δερμάτων στον Άγιο Νικόλαο των Σπόων! Εκεί είχε μάθει ακόμη μια τέχνη, του υποδηματοποιείου, ήταν και τσαγκάρης που έπιανε και έραβε παπούτσια με κλειστά τα μάτια!

Βρεθήκαμε με αφορμή εκείνη την πικρή ιστορία των τριών άδικα τουφεκισμένων Σποϊτών από τους Γερμανούς, τον Νοέμβρη του 1943.

Εκείνος γνώριζε πρόσωπα και πράγματα από πρώτο χέρι, μιλούσε με βεβαιότητα για τα γεγονότα, ωστόσο μετρούσε τα λόγια του και δεν ήθελε να φέρει στην επιφάνεια ιστορίες που πονάνε και αν τις θυμίσουμε με ονοματεπώνυμα το μόνο που θα κάνουμε είναι να ματώσουμε ακόμη μια φορά την κοινωνία που δεν δείχνη έτοιμη να μιλήσει με θάρρος για το παρελθόν της.

Εκείνος ήξερε και όταν μιλούσε για τα τρία φτωχά παιδιά έσπασε η φωνή του, συγκινήθηκε και με μια λέξη έκαμε κουρέλι τους κατακτητές μα και τους ντόπιους φίλους τους: «αυτά τα τρία παιδιά δεν ήταν ήρωες, όμως εκτελέστηκαν τόσο άδικα».

Στο Σπόα θυμάται και τη δική του κουτουράδα, τότε που παραλίγο να στοιχίσει πολύ ακριβά σε όλο τον τόπο. Μικρό παιδί ήθελε κι αυτός ένα ανδραγάθημα, έτσι έκλεψε ένα πιστόλι, άρπαξε ένα στάγιερ από μια περίπολο που είχε αφήσει τον οπλισμό της σε ένα (δ)ώμα και δεν πέρασε μια ώρα όταν η ντελάλισσα του χωριού διαλαλούσε απ΄άκρη σ΄άκρη την εντολή που έδωσαν οι Γερμανοί. «Αν δεν παραδοθεί το όπλο τότε θα κάψουμε όλο το χωριό».

Ο Μανώλης γύρισε σπίτι τρομοκρατημένος, είπε με χίλια ζόρια την ιστορία στον πατέρα του και εκείνος δεν έχασε χρόνο, έκρυψε στα ρούχα του το όπλο, πήρε και τον μικρό γιο κοντά.

Έτρεξαν με χίλιες προφυλάξεις, διάλεξαν άλλα στενά και όταν έφτασαν στην ταράτσα πέταξαν κοντά στην ίδια θέση το πιστόλι.

Στο μυαλό του μικρού παιδιού το να αρπάξεις ένα όπλο ήταν μεγάλη δουλειά, αυτό ήταν αντίσταση, αλλά στην πραγματικότητα μόνο μπελάδες μπορούσε να δημιουργήσει μια τέτοια πράξη.

Ο δάσκαλος όσο περιέγραφε την προσωπική του ιστορία μας οδηγούσε με μαεστρία στην εκτίμηση για τα ιστορικά μας δεδομένα, «οι πραγματικοί αντιστασιακοί, εκείνοι που έπραξαν με στόχο το σύνολο και την Κάρπαθο παραμένουν στην αφάνεια»! Ακόμη μια φορά σταμάτησε να μιλά, δεν έβαλε τελεία, παρατεταμένη σιωπή και με έναν αναστεναγμό γύρισε σελίδα, για να καταλάβει κανείς πρέπει να έχει ανοιχτά μάτια και καρδιά!

Έτσι επιστρέψαμε στο πιο καινούριο πάθος του, που ήταν η βοτανολογία.

«Τα βότανα δεν είναι φάρμακα, για να ξέρεις και  να τα πάρεις όλ εκείνα τα καλά που μπορούν να προσφέρουν πρέπει να ξέρεις ορισμένα πράγματα, πρώτα από όλα να γνωρίζεις και να πάρεις φρέσκα τα σωστά στοιχεία τους, έπειτα να γνωρίζεις τη σωστή δοσολογία, ακόμη και πόσο νερό πρέπει να προσθέσεις, αλλά και πόσο πρέπει να πιεις»!

Μάλιστα κάποιοι φίλοι του γιατροί, λένε ότι με αυτή τη δουλειά ο Μανώλης θα έκανε λαμπρή καριέρα!    

Ξεκινήσαμε να μιλάμε με το Spaccapietra,το γνωστό σχιστόχορτο, που βοηθά στο καθάρισμα των νεφρών από τις πέτρες και το βρίσκεις σύμφωνα με το δάσκαλο άφθονο πάνω στο νησί! Το φυτό το συναντάς πάντοτε να προσανατολίζεται προς το Βορά, συνήθως αγκαλιάζει τους παλιούς πέτρινους τοίχους, κάπου εκεί ανάμεσα στις πέτρες που έχει λιγοστό χώμα. Η καλύτερη εποχή για να το βρείς και να το πάρεις είναι η Άνοιξη.“Εγώ αφαιρώ προσεκτικά φύλο-φύλο και πάω συχνά στις γνωστές σε μένα θέσεις, πρώτα για να δω ότι εξακολουθεί να ζει εκεί” λέει με μια πρωτόγνωρη ηθική ο δάσκαλος Μανώλης σα να νιώθει τον πόνο του φυτού όταν το κόβει. Και συνεχίζει: “Με ρωτούν πολλοί, όμως πρώτα από όλα μετράω τον σεβασμό των ανθρώπων και συνήθως τους στέλνω κάπου αλλού. Προσπάθησα να βρω τρόπο, ήθελα να το φυτέψω, αφού βγαίνει λουλούδι, σκέφτηκα λοιπόν πως ίσως αν κρατήσω τους σπόρους να τα καταφέρω, μα λουλούδι σε γλάστρα δεν γίνεται! Έψαξα τα φύλα, ξεψάχνισα και τη ρίζα! Όπως είναι η μύτη μιας καρφίτσας, έτσι είναι οι σπόροι του και όταν ωριμάσουν πετιούνται και φυτρώνουν σε ανήλια και υγρά μέρη”.

Δεν σταματήσαμε, συνεχίσαμε να μιλάμεγια τον σπουδαίο Κράταιγο,το φυτό που αυξάνει τη ροή του αίματος. Εκτός από το ζάχαρο, ρυθμίζει  υπόταση και την αυξημένη πίεση, το κυκλοφορικό, την αρρυθμία, επίσης είναι τονωτικό του οργανισμού και χρησιμοποιείται σε πληγές, ακόμη και για τη δυσκοιλιότητα. Τον βρήκε στο πιο ψηλό βουνό του νησιού, στην Λάστο. Πρόκειται για ένα θάμνο, που μορφοποιείτε σε δέντρο.

Στα μικρά του φύλα, υπάρχουν αγκάθια, ενώ το λουλούδι έχει 5 κατάλευκα πέταλα σε μικρές φούντες. Για το βότανο της καρδιάς ο Μανώλης Κρητικός θυμήθηκε μια ιστορία: “Κάποια  Μ. Παρασκευή βρέθηκα σε ένα ωραίο σπίτι στη Λάστο, είδα τον Κράταιγο και δεν τον γνώρισα! Έτσι ολόλευκος ήταν πανέμορφος, σαν ζωντανός επιτάφιος, έμεινα και το χάζευα για πολύ ώρα”.

Πολυπράγμων και ακούραστος, ο Μανώλης Κρητικός ξεκίνησε την καριέρα του ως δόκιμος στο 2ο οθωμανικό σχολείο της Ρόδου, μάλιστα  μόλις είχε ορκιστεί και βρέθηκε σύμφωνα με το νόμο της συνθήκης των Σεβρών, να είναι ο Διευθυντής του εκεί σχολείου, συνέχισε για επτά χρόνια στην  Κάσο και από εκεί πέρασε στην Κάρπαθο.

Τα τελευταία 30 χρόνια ασχολήθηκε επισταμένα με την βοτανολογία,από καιρό μάλιστα έχει  έτοιμο και ένα βιβλίο, που αφορά τη μελέτη του γύρω από το θέμα και την Κάρπαθο. Δεν πρόλαβε να το δει τυπωμένο, να το χαίρονται οι φίλοι, γνωστοί και άγνωστοι που κάτι έχουν μυριστεί για τον μυστικό παράδεισο της Καρπάθου!

Στις 9 Ιούνη 2016, ο δάσκαλος μας είπε αντίο και προχώρησε για τις πιο ψηλές, τις πιο άγνωστες γειτονιές που χωρίς να ξέρουμε υποθέτουμε πως υπάρχουν.

Δεν είναι υπερβολή μα το νησί, η Κάρπαθος, έγινε ξαφνικά φτωχότερο, γιατί η δύναμη μιας κοινωνίας είναι οι μονάδες της. Οι ανθοί της δεν είναι παρά οι φωτισμένοι άνθρωποι και εκείνοι την κάνουν και λάμπει και να φωτοβολεί στο χρόνο.

Λένε πως οι σκηνοθέτες και οι αρχιτέκτονες έχουν το προνόμιο να χτίζουν ολόκληρους κόσμους μέσα στις κοινωνίες, δάσκαλοι όπως ο Μανώλης Κρητικός κατάφεραν να σμιλέψουν θηλαστικά και να τα κάμουν ανθρώπους.