Οι πρώτοι σύλλογοι της Καρπάθου στην Αττική

Οι πρώτοι σύλλογοι της Καρπάθου στην Αττική

 

 

Σύμφωνα με έρευνα του καθηγητή Ντίνου Μελά, η πρώτη προσπάθεια συλλογικής κίνησης, από την παροικία των Καρπάθιων στην Αττική, γίνεται το 1864 όταν μια ομάδα Καρπαθίων μεταναστών ζητά από την βουλή να εκλέγεται Καρπάθιος βουλευτής! Το αίτημα τους δεν έγινε δεκτό, αλλά σημασία έχει η κίνηση της παροικίας, που αποδεικνύει τον μεγάλο αριθμό των μελών της, αφού έφτασαν να απαιτήσουν δικό τους εκπρόσωπο στην βουλή.

Πρώτος στη σειρά έρχεται ο Σύλλογος Απανταχού Καρπαθίων, με την ονομασία “Εργάνη”, που ιδρύθηκε το 1895, από 36 Καρπάθιους πατριώτες στον Πειραιά. Από το 1895 μέχρι το 1910 το μοναδικό αρχείο που σώθηκε είναι το ιδρυτικό καταστατικό του Συλλόγου.

Πρώτος πρόεδρος ο Βασίλης Διακογιάννης και ακολούθησαν Βασίλειος Βέργης 1910, Ηλίας Μαυρολέων 1911-1918, ο Μιχάλης Παχούλης 1919-20, 1923, ο Γιώργος Δασκαλάκης 1921-22, 1924, 1929 και 1951, ο Σωτήρης Χιωτάκης 1925-1928, 1935-1938, ο Ανδρέας Μαγγιώρος 1930-31, ο Γιώργος Καραιτιανός 1932-33, 1961-62, ο Γιώργος Μουλάκης 1932 και ο Ιωαννής Μοσχούλης 1934.

Μετά την Εργάνη, τον Ιούνιο του 1906, ακολούθησε η δημιουργία του σημαντικού εργατικού σωματείου Μενεταρκασίων η ΠρόοδοςΣύμφωνα με τον ερευνητή Ντίνο Μελά πρόκειται για το ιστορικότερο σωματείο της Καρπάθου!

Από τους δημιουργούς, θα λέγαμε χωρίς υπερβολή η ψυχή του, ήταν ο πρώτος πρόεδρος, ο Μενετιάτης Αντώνιος Κ. Σκορδαράς.

Το εργατικό σωματείο γνώρισε αθρόα συμμετοχή και συμπαράσταση από τους εργάτες των λατομείων. Οι ιδρυτές έφτασαν τους 200, ενώ σε 3 μήνες είχαν φτάσει τα 350 μέλη και σε 6 μήνες υπήρχαν περισσότερα απο 1000 μέλη!

Το πρώτο συμβούλιο ήταν ο Αντ. Σκορδαράς πρόεδρος, ο Ανδρέας Γ. Γιαβάσης Αντιπρόεδρος, ταμίας ο Εμμ. Χωρατατζής, γραμματέας ο φοιτητής της νομικής Ιωάννης Γιαννάκης και σύμβουλοι Μιχ. Διακογιάννης, Κων. Μηλιώτης, Σπ. Γιαβάσης, Μ. Νικολάου, Νικόλαος Φράγκου.

Το σωματείο ήταν γέννημα ανάγκης οραματισμούς, πρωτοπορία, σωματείο που ιδρύθηκε από τους εργαζόμενους στα λατομεία Πεντέλης και Διονύσου. Ένα από τα τέσσερα σωματεία που ίδρυσαν το Εργατικό Κέντρο της Αθήνας! 2/5/1912, συγκαλείται η περίφημη σύσκεψη Αιγαιοπελαγιτών στην Αθήνα με μπροστάρη τον Σκορδαρά και το Σωματείο η Πρόοδος.

Στις 29 Φλεβάρη του 1907, οι μαρμαράδες της Πεντέλης ευχαριστούν δημόσια πρώτα τον “δραστήριο και αφιλοκερδή”πρόεδρο  Αντώνη Κ. Σκορδαρά και ακολουθούν τα ονόματα από ένα σωρό βουλευτές και αξιωματικούς της αστυνομίας, (Νεγρή, Δραγούμη, Ράλλη, Πρωτοπαπαδάκη, πρ. β. Ζυγομαλά, Αστ. Δ. Δαμηλάτη, ανθυπομοίραρχο Μωράκη, αστ. σταθμ. Διονύσου Τσαγκλή).

Όλοι φαίνεται να έχουν συμμετοχή, στη πετυχημένη έκβαση του εργατικού αγώνα τους. Μάλιστα υπάρχουν αναφορές για το δίδυμο Σκορδαρά-Βέργη (γνωστός Βωλαδιώτης γιατρός με φλογερά πατριωτικά αισθήματα) να αντιπροσωπεύει λατόμους σε εργατικές συνελεύσεις στην Αθήνα.

Το σωματείο αλλάζει χέρια στις εκλογές τις τριετίας.

Στις 29 Ιουλίου 1909, πραγματοποιείτε συνέλευση με παρουσία “άνω των 80 ατόμων”, όπως αναφέρεται στον ημερήσιο αθηναϊκό τύπο και τότε αναλαμβάνει πρόεδρος ο Γεώργιος Ανδρ. Γιαβάσης, αντιπρόεδρος ο Εμμ. Ι Χατζημανώλης, ταμίας ο Ηλίας Κομιτόπουλος, γραμματέας ο δικηγόρος Ιωάννης Μ. Γιαννάκης. Σύμβουλοι: Εμμ. Χωρατατζής, Φραγκιός Ιωάννου, Εμμ. Κωνσταντινίδης, Μηνάς Κανάκης, Κων. Παζαρζής και Νικόλαος Φράγκος.

Ο νέος πρόεδρος ήταν 36 ετών, είχε ολοκληρώσει σπουδές στη φυσικομαθηματική σχολή του Παν. Αθηνών, ενώ με υποτροφία του κράτους έχει ταξιδέψει σε Ελβετία και Σουηδία και ολοκλήρωσε με επιτυχία μεταπτυχιακές σπουδές σε “χειροτεχνία και βιοτεχνία”.

Φαίνεται πως  με δική του πρωτοβουλία και συναίνεση των υπολοίπων μελών, συγχωνεύθηκαν οι δύο σύλλογοι της εποχής. Η Εργάνη του Πειραιά και το σωματείο “Μενεταρκασίων” Λατόμων Πεντέλης, με το όνομα “Η Πρόοδος”.

την πραγματικότητα, το σωματείο εργαζομένων με την απουσία του Σκορδαρά που κατατάχτηκε εθελοντής στο σώμα Γαριβαλδινών αδράνησε, υπερίσχυσαν οι πατριωτικές ανάγκες κι αυτές εκείνη την περίοδο κέρδισαν τους Καρπάθιους μετανάστες.